Top Ad unit 728 × 90

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

recent

Τα φυτικά προϊόντα μπαίνουν στο μικροσκόπιο




Δεν χρειάζεται, πλέον, να ψάξει κάποιος αρκετά για να βρει κάποιο είδος φυτικού γάλακτος. Το γάλα σόγιας και ρυζιού δεν περιορίζεται πλέον στα σκονισμένα ράφια των καταστημάτων υγιεινής διατροφής και άλλα υποκατάστατα όπως η βρώμη, η καρύδα και ακόμη και το γάλα κάνναβης είναι πλέον διαδεδομένα και μπορεί κάποιος να τα βρει στους διαδρόμους των σούπερ μάρκετ.

Ενώ στο παρελθόν όσοι επέλεγαν να αλλάξουν στη διατροφή τους το είδος του γάλακτος που κατανάλωναν ως μία πράξη - συμβολισμό υπέρ των δικαιωμάτων των ζώων ή επειδή δεν ήταν ανεκτικοί στη λακτόζη, πολλοί άνθρωποι στρέφονται στα φυτικά γαλακτοκομικά προϊόντα σε απάντηση στην αυξανόμενη κλιματική κρίση.

Εξάλλου, η εναλλακτική διατροφή αποτελεί εξίσου μια ισχυρή τάση τη νέα δεκαετία, η οποία έχει ως οδηγό τη βελτίωση της υγείας, με τους καταναλωτές να στρέφουν το βλέμμα στις επιλογές που έχουν δημιουργηθεί για να καλύψουν ενδεχόμενες διατροφικές ιδιαιτερότητες όπως δυσανεξία ή αλλεργίες παρόλο που μπορεί να μην εμφανίζουν κάποια τέτοια ανάγκη.

Εδώ το «κλειδί» αφορά το γεγονός ότι τα εναλλακτικά προϊόντα στα μάτια των καταναλωτών εμφανίζονται ως περισσότερο υγιεινές επιλογές.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η κατηγορία των φυτικών γαλακτοκομικών, οι πωλήσεις των οποίων στην Ελλάδα «τρέχουν» με διψήφιους ρυθμούς ανάπτυξης με τον τζίρο να διαμορφώνονται σε περίπου 24 εκατ. ευρώ. Το μεγαλύτερο μερίδιο των «φυτικών γαλακτοκομικών» καταλαμβάνουν τα ροφήματα, με τις πωλήσεις να ανέρχονται σε περίπου 19 εκατ. ευρώ, εμφανίζοντας ρυθμούς ανάπτυξης πέραν του 30%.

Σύμφωνα με την Global Market Insights, ο τζίρος των φυτικών ροφημάτων σε παγκόσμιο επίπεδο αναμένεται να φτάσει τα 21 δισ. δολάρια το 2024.

Ως μία από τις κατηγορίες προϊόντων που θα γνωρίσουν εκρηκτική ανάπτυξη κατά την επόμενη δεκαετία ξεχωρίζει την κατηγορία των plant-based και η εταιρεία ερευνών Catalina Marketing σε μελέτη της, επισημαίνοντας ότι ήδη το 2019 οι αγοραστές plant-based προϊόντων κρέατος αυξήθηκαν σε ετήσια βάση κατά 16%, ενώ οι αγοραστές γάλακτος φυτικής προέλευσης κατά 7%. Όπως αναφέρουν οι αναλυτές της Catalina, είναι οι άνθρωποι που θέλουν να περιορίσουν, αλλά όχι να σταματήσουν εντελώς, την κατανάλωση κρέατος αυτοί που φέρνουν το κίνημα των plant-based προϊόντων στη mainstream αγορά. Αξιοσημείωτο είναι ότι ταχύτερα αναπτυσσόμενη plant-based κατηγορία είναι τα γιαούρτια χωρίς γαλακτοκομικά (αμυγδάλου, καρύδας, σόγιας), των οποίων οι αγοραστές το 2019 αυξήθηκαν κατά 45,2%. Οι αναλυτές της Catalina επισημαίνουν ότι οι εταιρείες λιανικής θα πρέπει να επαναξιολογήσουν το ποσοστό των plantbased γευμάτων και επιδορπίων στην κατηγορία των κατεψυγμένων προϊόντων τους και να έχουν μία ευρεία επιλογή προϊόντων με τόφου, το οποίο οι plant-based καταναλωτές είναι κατά 8,4 φορές πιο πιθανό να αγοράσουν από τον μέσο καταναλωτή.

Το πεδίο ανάπτυξης των φυτικών προϊόντων είναι τεράστιο και ήδη οι επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στο κομμάτι της διατροφής: βιομηχανία, λιανική, εστίαση έχουν αρχίσει να προσεγγίζουν πιο ουσιαστικά την κατηγορία αυτή. Σαφώς και η νέα αυτή αγορά προϋποθέτει τη διάθεση σημαντικών κεφαλαίων καθώς βασίζεται κυρίως στην καινοτομία.

Η δημιουργία ενός φυτικού προϊόντος που θα μπορούσε να αντικαταστήσει τη συνήθεια της κατανάλωσης κρέατος για παράδειγμα περιλαμβάνει δύσκολες εξισώσεις, γιατί στο τέλος της ημέρας αφορά τη διατροφή, άρα πέρα από τη γεύση οφείλει να μην είναι επιβλαβή για την υγεία. Σε αυτό το πλαίσιο, θα μπορούσαμε να πούμε ότι το κατά πόσο η στροφή στα φυτικά προϊόντα θα έχει διάρκεια εξαρτάται κατά μεγάλο βαθμό από την αξιοπιστία τους στον μέσο καταναλωτή.

Είναι λοιπόν το καλύτερο για το περιβάλλον;

Τα καλά νέα είναι ότι τα περισσότερα -ίσως όλατα μη γαλακτοκομικά γάλατα έχουν λιγότερη περιβαλλοντική επίπτωση στην παραγωγή τους σε ό,τι αφορά τόσο τις εκπομπές διοξειδίου άνθρακα όσο και στις εκτάσεις που χρησιμοποιούνται αλλά και στους υδάτινους πόρους.

Ο Joseph Poore, ερευνητής στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, δημοσίευσε μια μελέτη το 2018 που εξέτασε το περιβαλλοντικό αποτύπωμα κάποιων τροφίμων και ποτών, όπως τονίζει σε εκτενή ανάλυσή του το BBC.

Αργότερα επέκτεινε την ανάλυση για να περιλάβει τα φυτικά γαλακτοκομικά προϊόντα, εξετάζοντας τις επιπτώσεις της σόγιας, της βρώμης, του ρυζιού και του αμυγδάλου στο περιβάλλον.

Διαπίστωσε ότι όλα αυτά τα φυτικά γάλατα ήταν καλύτερα από το αγελαδινό γάλα.

Όσον αφορά τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα, το γάλα αμυγδάλου, βρώμης, σόγιας και ρυζιού είναι υπεύθυνα για την εξάντληση περίπου ενός τρίτου ή λιγότερων από τα κλασικά γαλακτοκομικά προϊόντα, με τα αμύγδαλα να έχει το χαμηλότερο ποσοστό σε 0,7 κιλό ανά λίτρο, η σόγια ακολουθεί με ένα κιλό ανά λίτρο και τέλος το ρύζι «παράγει» 1,2 κιλό ανά λίτρο.

Το «κλασικό» γάλα είναι υπεύθυνο για 3,2 κιλά εκπομπών ανά λίτρο γάλακτος.

Η χρήση της γης δείχνει ακόμη πιο δραματική διάσπαση, καθώς εννέα τετραγωνικά μέτρα γης χρειάζονται για να παράγουν μόνο ένα λίτρο «κλασικού» γάλακτος, σε σύγκριση με λιγότερο από ένα τετραγωνικό μέτρο για φυτικά γαλακτοκομικά, που κυμαίνονται από 0,3 τετραγωνικά μέτρα για το γάλα βρώμης.

Στην πραγματικότητα, για ορισμένα φυτικά γάλατα, οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις της ίδιας της καλλιέργειας είναι σχεδόν αμελητέες σε σύγκριση με το κλασσικό προϊόν.

«Οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις του γάλακτος αμυγδάλου, του γάλακτος σόγιας και του γάλακτος βρώμης είναι τόσο μικρές ώστε στην πραγματικότητα η συσκευασία και η μεταφορά είναι το κυρίαρχο στοιχείο» λέει ο Poore.

Φυσικά, υπάρχουν μεμονωμένες παραλλαγές μέσα σε κάθε έναν από αυτούς τους μέσους όρους.

Η καλλιέργεια σόγιας ανά τον κόσμο δεν είναι απόλυτα αθώα, καθώς για παράδειγμα σε κάποιες χώρες, όπως η Βραζιλία, γίνεται αποψίλωση των δασών για να δημιουργηθούν νέες εκτάσεις.

Πάντως το μεγαλύτερο μερίδιο της σόγιας που «μετατρέπεται» σε γάλα αναπτύσσεται στην Ευρώπη, τη Βόρεια Αμερική και την Κίνα, λέει ο Poore, και όχι στη Νότια Αμερική.

Εκείνοι που θέλουν να εξετάσουν περισσότερο το θέμα θα μπορούσαν να ελέγξουν τι λέει η εταιρεία που παράγει την πιο γνωστή μάρκα γάλακτος σόγιας για το θέμα.

Πολλοί δημοσιεύουν τα δικά τους πρότυπα ή υπογράφουν εξωτερικές δεσμεύσεις όπως η Στρογγυλή Τράπεζα για την Υπεύθυνη Σόγια όσον αφορά την προμήθεια σπόρων σόγιας: η Alpro, για παράδειγμα, λέει ότι αγοράζουν μόνο φασόλια απευθείας από τους αγρότες, ώστε να εντοπίσουν την προέλευσή τους και ότι το μεγαλύτερο μέρος της σόγιας που μετατρέπει σε γάλα προέρχεται από τη Γαλλία.

Τα αμύγδαλα μπορούν επίσης να διαφέρουν ως προς τον περιβαλλοντικό τους αντίκτυπο, ειδικά όταν πρόκειται για λίπασμα και χρήση νερού - αλλά το πιο καταστροφικό είδος αμυγδαλιάς γίνεται όλο και πιο κοινό.

Οι παραδοσιακές μέθοδοι καλλιέργειας αμυγδάλων που βρίσκονται στη λεκάνη της Μεσογείου -περιοχές όπως η νότια Ισπανία, η Ελλάδα και η Ιταλία- καλλιεργούνται σε παλαιότερα, καθιερωμένα δέντρα, φυτεύονται σχετικά αραιά και γονιμοποιούνται από πρόβατα που βόσκουν τη γη.

«Αυτά τα συστήματα τυπικά δεν χρειάζονται κανένα νερό άρδευσης», λέει ο Poore. Αλλά στην Καλιφόρνια, η οποία παράγει το 80% των αμυγδαλών του κόσμου, η εντατική καλλιέργεια αμυγδάλων η απόλυτη βιομηχανοποίηση της παραγωγής (δέντρα πολύ κοντά το ένα στο άλλο, χρήση φυτοφαρμάκων και υψηλή χρήση υδάτινων πόρων), έχει αρνητική περιβαλλοντική επίπτωση.

Αυτό το πεινασμένο με νερό σύστημα εξαπλώνεται καθώς μεγαλώνει η αγάπη μας για τα αμύγδαλα.

«Είναι ένα ουσιαστικά διαφορετικό σύστημα παραγωγής, και αυτός είναι ο κυρίαρχος κανόνας τώρα», λέει ο Poore και προσθέτει «η ζήτηση αμυγδάλων αυξάνεται απίστευτα γρήγορα, οπότε για να εξυπηρετήσουμε όλη αυτή τη ζήτηση η παραγωγή αυξάνεται και ο μόνος τρόπος να μπορέσουμε να ανταποκριθούμε στη ζήτηση είναι η εντατικοποίηση».

Αυτό σημαίνει ότι χρησιμοποιούνται εντατικές μέθοδοι και σε χώρες όπως η Ισπανία - έτσι ακόμα κι αν γνωρίζετε ότι τα αμύγδαλα του γάλακτός σας δεν προέρχονται από την Καλιφόρνια, αυτό δεν σημαίνει ότι δεν έχουν καταναλώσει πολύ νερό πριν τελειώσουν σε ένα χαρτοκιβώτιο στο ψυγείο σας.

Για να αντιμετωπιστεί η έλλειψη διαφάνειας γύρω από τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις όλων των τροφίμων μας, ο Poore θα ήθελε να δει τις ετικέτες στα τρόφιμα και τα ποτά μας να αναφέρουν και τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις της.

«Τα τρόφιμα είναι η κινητήρια δύναμη σχεδόν όλων των περιβαλλοντικών μας προβλημάτων, από την απώλεια βιοποικιλότητας έως το νερό, την τοξικότητα των φυτοφαρμάκων», λέει.


Παραγωγή μέσω βιολογικής γεωργίας

Μόλις αποφασίσετε για τη συγκεκριμένη ποικιλία φυτικού γάλακτος, ίσως χρειαστεί επίσης να αποφασίσετε εάν θέλετε να επιλέξετε οργανικά.

Η βιολογική γεωργία έρχεται με μερικά σαφή περιβαλλοντικά οφέλη -συμπεριλαμβανομένης της αύξησης της βιοποικιλότητας και της ποιότητας του εδάφους- αλλά οι συνολικές επιπτώσεις στον πλανήτη δεν είναι απολύτως σαφείς.

Μια ανασκόπηση του 2012 από την Hanna Tuomisto, αναπληρωτή καθηγητή στα συστήματα βιώσιμης διατροφής στο Πανεπιστήμιο του Ελσίνκι, διαπίστωσε ότι, ενώ η βιολογική γεωργία γενικά έχει θετικές επιπτώσεις στο περιβάλλον ανά μονάδα επιφάνειας, αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι είναι καλύτερο για το περιβάλλον ανά μονάδα τελικού προϊόντος - έτσι ένα χαρτοκιβώτιο από οργανικό γάλα βρώμης δεν είναι απαραίτητα μια καλύτερη επιλογή από μια μη βιολογική παραγωγή.

Αυτό οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στο γεγονός ότι η βιολογική γεωργία χρησιμοποιεί περισσότερα εδάφη για να παράγει την ίδια ποσότητα καλλιέργειας με τη συμβατική γεωργία.

Για παράδειγμα, σε ορισμένες περιπτώσεις η βρώμη που έχει αναπτυχθεί συμβατικά μπορεί να έχει διπλάσια απόδοση από αυτήν που παράγεται οργανικά, και οι συμβατικά καλλιεργημένοι σπόροι σόγιας μπορούν να αποδώσουν περίπου 40% περισσότερο.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, η βιολογική γεωργία έχει περίπου 20% χαμηλότερες αποδόσεις από τη συμβατική γεωργία.

Αυτό το πρόβλημα της χρήσης γης αντικατοπτρίστηκε σε μια μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2019, η οποία κατέληξε στο συμπέρασμα ότι εάν όλες οι καλλιέργειες στην Αγγλία και την Ουαλία ήταν βιολογικές, οι εκπομπές άνθρακα από τα τρόφιμα στο Ηνωμένο Βασίλειο πιθανότατα θα αυξάνονταν.

«Αν [βιολογική γεωργία] σημαίνει ότι χρειαζόμαστε περισσότερη γη για παραγωγή τροφίμων, σημαίνει ότι μπορούμε να το χρησιμοποιήσουμε λιγότερο για άλλους σκοπούς», λέει η Tuomisto. «Αν χρειαστεί να καθαρίσουμε τη γη από τα δάση για τη γεωργία, τότε θα μειώσουμε τα αποθέματα άνθρακα που διατηρούν τα δάση».

Ωστόσο, οποιαδήποτε αρνητικά στοιχεία της βιολογικής γεωργίας σήμερα θα μπορούσαν να αντισταθμιστούν από τα οφέλη της.

Οι οργανικές εκμεταλλεύσεις τείνουν να αποθηκεύουν περισσότερο άνθρακα στο έδαφος από τις συμβατικές εκμεταλλεύσεις, λέει η Tuomisto, κάτι που είναι σημαντικό για την ποιότητα του εδάφους - και η ποιότητα του εδάφους μπορεί να βοηθήσει στην προστασία των αγροκτημάτων από ακραία καιρικά φαινόμενα. Παρόλο που η βιολογική γεωργία μπορεί να παράγει χαμηλότερες αποδόσεις σε ένα δεδομένο έτος, στο μέλλον θα μπορούσε να οδηγήσει σε καλύτερη μέση απόδοση σε πολλά χρόνια, γεγονός που συνεπάγεται περιοδικές πλημμύρες και ξηρασίες που κατέστρεψαν ολόκληρες καλλιέργειες.

Και ενώ σταθμίζετε τα στοιχεία για τα οργανικά και μη βιολογικά φυτικά γάλατα, ίσως θελήσετε να λάβετε υπόψη ότι η αγορά οργανικών είναι ένας τρόπος που μπορείτε να σηματοδοτήσετε ότι νοιάζεστε για τον πλανήτη.

«Εάν ένας καταναλωτής θέλει να δείξει ότι ενδιαφέρεται για τη βιωσιμότητα και ενδιαφέρεται για άλλα πράγματα παρά για την τιμή, τότε ουσιαστικά αυτός είναι ο τρόπος να το δείξουμε στις αγορές: αγοράζοντας βιολογικά προϊόντα», λέει ο Tuomisto. 
 
 Της Δανάης Αλεξάκη
dalex@naftemporiki.gr
 
 
 
 Αν βρήκατε το άρθρο ενδιαφέρον κλικ ΕΔΩ
Για άμεση ενημέρωση ακολουθήστε μας στο facebook και στο twitter
 
Τα φυτικά προϊόντα μπαίνουν στο μικροσκόπιο Reviewed by texnologosgeoponos.gr on 9:00 μ.μ. Rating: 5

Δεν υπάρχουν σχόλια: