Πώς ήταν τα παλαιά ελαιοτριβεία της Ηλείας- Σπάνιες εικόνες μιας άλλης εποχής…

Στο όμορφο και νοσταλγικό παρελθόν της Ηλείας και της αγροτικής παράδοσης του τόπου μας μάς «ξεναγεί» ο πολιτιστικός σύλλογος Καλίδονας «Σαρ...


Στο όμορφο και νοσταλγικό παρελθόν της Ηλείας και της αγροτικής παράδοσης του τόπου μας μάς «ξεναγεί» ο πολιτιστικός σύλλογος Καλίδονας «Σαρένα» και η Τριανταφυλλιά Νιάρχου. Με μια δημοσίευσή της στο διαδίκτυο μας παρουσιάζει το πώς λειτουργούσαν τα παλαιά ελαιοτριβεία μέσα από τις προφορικές αφηγήσεις του Ραφαήλ Σταυρόπουλου και τα χειρόγραφα αρχεία του Δημοσθένη Χριστόπουλου.


Τέσσερα παραδοσιακά ελαιοτριβεία υπήρχαν στην περιοχή, από το 1830 έως το 1930!

«Όλα λειτουργούσαν με πρωτόγονα μέσα, ήταν δηλαδή ιπποκίνητα. Στο κέντρο του ελαιοτριβείου υπήρχε ένας κυκλικός μεγάλος χώρος που ήταν τοποθετημένα τα δύο λιθάρια για να κόβουν τις ελιές. Τα λιθάρια για να κουνηθούν και να σπάσουν τις ελιές έπρεπε να τα γυρίζει το άλογο. Στη συγκεκριμένη θέση υπήρχαν δύο εργάτες, οι αλλογαραίοι, ο ένας γύριζε τα αλόγα για να κινούν τα λιθάρια , να κόβονται οι ελιές και ο δεύτερος εργάτης τοποθετούσε το ζυμάρι στο πιεστήριο.







Το πιεστήριο ήταν κοντά στα λιθάρια πετρόκτιστο ή φτιαγμένο με λαμαρίνα χονδρή. Στη θέση αυτή είχαν τοποθετήσει τορβάδες . Οι τορβάδες ήταν ειδικά φτιαγμένοι από τρίχωμα κατσίκας (κοζιά) στον αργαλειό για να χωρίζουν το λάδι. Οι τορβάδες ήταν τετράγωνοι και τους τοποθετούσαν τον έναν πάνω στον άλλο περίπου ένα με ενάμισι μέτρο ύψος ανάλογα με το μέγεθος του πιεστηρίου. Έπρεπε να είναι καλά τοποθετημένοι από άνθρωπο με πολύ πείρα δηλ. τεχνίτη στη συγκεκριμένη δουλειά για να μην φεύγει το ζυμάρι και χάνεται το λάδι. Οι καλύτεροι για τη δουλειά αυτή ήταν ο Σωτήρης Μανώλης και ο Βασίλης Τριμήρης (Παναγογιαννόπουλος). 

 

Φτυάρι με το οποίο λίκνιζαν τις ελιές





Σε μια χονδρή βίδα ( το αδράχτι) , επάνω , ήταν τοποθετημένη μια σιδερένια πλάκα. Επάνω στη σιδερένια πλακά υπήρχε μια υποδομή και μέσα έβαζαν την «μανέλα», την οποία έδεναν με χονδρό σχοινί γύρω από ένα γερό ξύλο όρθιο, που το έλεγαν «Παπά»….Ο «Παπάς» είχε μια τρύπα στη μέση , περνούσαν ένα ξύλο, που το έφερναν γύρω γύρω εργάτες. Με αυτό τον τρόπο πίεζαν τους τορβάδες που είχαν μέσα το ζυμάρι, και σιγά σιγά το λάδι καθαρό έπεφτε στο λυμπί, το δε λιόζουμο πήγαινε στη χαβούζα. Στη χαβούζα μαζί με λιόζουμο έπεφτε και λάδι. Το μάζευαν όσο μπορούσαν. Συνήθως αν κάποιος δεν είχε βγάλει το λάδι της χρονιάς του, τον καλούσαν και του έλεγαν: Πήγαινε στα χαβούζα και διάλεξε…. Αφού διαλεγόταν άνοιγαν την τρύπα της χαβούζας, έφευγε το νερό και η μούργα έμενε κάτω. Τη μούργα την έπαιρνε όποια γυναίκα ήθελε να φτιάξει σαπούνι. Όμως επειδή δεν είχαν τα σημερινά μέσα, χάνονταν σύμφωνα με τις μαρτυρίες παλαιοτέρων, το 40% του λαδιού, στο λιόζουμο.



 

  

Παλιό λιόπανο

Την ευθύνη για την καλή λειτουργία του ελαιοτριβείου την είχε ο «Καραβοκύρης». Έτσι έλεγαν τον υπεύθυνο. Παρομοίαζαν τον ελαιοτριβείο με καράβι στο πέλαγος, που την ευθύνη την είχε ο καπετάνιος. Το προσωπικό που δούλευε μέσα το είχε υπό τις διαταγές του. Ο Καραβοκύρης έβαζε σε σειρά τους παραγωγούς, πότε θα βγάλουν το λάδι τους, εισέπραττε το δικαίωμα, και όλες τις υπόλοιπες σχετικές διαδικασίες». 

 

Ελαιόπανο

patrisnews.com

 Αν βρήκατε το άρθρο ενδιαφέρον κλικ ΕΔΩ
Για άμεση ενημέρωση ακολουθήστε μας στο facebook και στο twitter

Σχόλια

[ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ][gallery][#266d07]