Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει το ενδεχόμενο ανανέωσης της έγκρισής της για το ζιζανιοκτόνο glyphosate

Καθώς η ΕΕ εξετάζει το ενδεχόμενο ανανέωσης της έγκρισής της για το αμφιλεγόμενο ζιζανιοκτόνο glyphosate, η βιομηχανία φυτοπροστασίας υπερασ...


Καθώς η ΕΕ εξετάζει το ενδεχόμενο ανανέωσης της έγκρισής της για το αμφιλεγόμενο ζιζανιοκτόνο glyphosate, η βιομηχανία φυτοπροστασίας υπερασπίζεται τη διαδικασία αξιολόγησης, ενώ οι περιβαλλοντικές οργανώσεις κατήγγειλαν ότι δεν βασίζεται σε «ορθή επιστήμη».

Η χρήση της γλυφοσάτης (glyphosate) ως δραστική ουσία σε φυτοπροστατευτικά προϊόντα είναι επί του παρόντος εγκεκριμένη στην ΕΕ, αλλά η έγκριση πρόκειται να λήξει τον Δεκέμβριο του 2022. Στα τέλη του 2019, ξεκίνησε μια διαδικασία ανανέωσης για να αποφασιστεί εάν η έγκριση θα πρέπει να παραταθεί.

Επί του παρόντος, η χρήση του glyphosate είναι ευρέως διαδεδομένη στην ΕΕ, με την ουσία να αντιπροσωπεύει το ένα τρίτο του όγκου των ζιζανιοκτόνων που πωλήθηκαν στην Ευρώπη το 2017, σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2020.

Το ζήτημα της ανανέωσης παραμένει εξαιρετικά αμφιλεγόμενο, καθώς οι απόψεις διίστανται σχετικά με τον αντίκτυπο του glyphosate στην υγεία και το περιβάλλον.

Σε μια αξιολόγηση του 2015, ο Διεθνής Οργανισμός Έρευνας για τον Καρκίνο (IARC), ο οποίος αποτελεί μέρος του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η ουσία ήταν «πιθανότατα καρκινογόνος», δηλαδή παράγοντας καρκίνου για τον άνθρωπο.

Ωστόσο, κατά την προηγούμενη διαδικασία έγκρισης της ΕΕ, η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) και ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Χημικών Προϊόντων (ECHA), κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι «δεν υπάρχουν στοιχεία που να συνδέουν το glyphosate με τον καρκίνο στον άνθρωπο, με βάση τις διαθέσιμες πληροφορίες».

Ο Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ (FAO) ενέκρινε επίσης την ουσία ως «απίθανο να αποτελεί καρκινογόνο κίνδυνο για τον άνθρωπο από την έκθεση μέσω της διατροφής».

Τόσο η EFSA όσο και ο ECHA αξιολογούν τώρα την ανανέωση της έγκρισής τους και ολοκλήρωσαν παράλληλες δημόσιες διαβουλεύσεις για το θέμα στις 22 Νοεμβρίου με 416 υποβολές που συγκεντρώθηκαν συνολικά.

Τα σχόλια και τα δεδομένα που υποβλήθηκαν θα ληφθούν πλέον υπόψη από την Ομάδα Αξιολόγησης καθώς και από την Επιτροπή Αξιολόγησης Κινδύνου του ECHA, δήλωσε στο EURACTIV εκπρόσωπος της EFSA.

«Μόλις η επιτροπή γνωμοδοτήσει σχετικά με τους κινδύνους του glyphosate για την υγεία, θα χρησιμοποιηθεί από την EFSA και τους εκπροσώπους των αρμόδιων αρχών των κρατών μελών της ΕΕ για την ολοκλήρωση της αξιολόγησης κινδύνου από φυτοφάρμακα», πρόσθεσαν, λέγοντας ότι αυτό αναμενόταν να συμβεί κατά τη διάρκεια του δεύτερου εξαμήνου του 2022.

Επαναξιολόγηση των κινδύνων για την υγεία

Η βιομηχανία φυτοπροστασίας τονίζει ότι πολλά επιστημονικά δεδομένα έχουν συλλεχθεί και αξιολογηθεί όλα αυτά τα χρόνια από τις ευρωπαϊκές αρχές ασφάλειας, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι το ζιζανιοκτόνο είναι ασφαλές.

«Η επιστημονική κοινότητα και ο ακαδημαϊκός κόσμος συνέχισαν να κάνουν μελέτες για τη διερεύνηση νέων πτυχών που δεν καλύπτονταν από τις αξιολογήσεις στο παρελθόν», δήλωσε η Viriginie Ducrot από την Ομάδα Ανανέωσης του Glyphosate (GRG).

Οι ακτιβιστές για την υγεία και το περιβάλλον, ωστόσο, επέκριναν τη διαδικασία αξιολόγησης. Σε ανοιχτή επιστολή που εστάλη στην Επίτροπο Υγείας, Στέλλα Κυριακίδη, στις 13 Οκτωβρίου, 41 ΜΚΟ εξέφρασαν «ανησυχίες (…) ιδίως για την αξιοπιστία των μελετών που έχουν παρασχεθεί από τη βιομηχανία», για να δικαιολογήσουν την ανανέωση.

«Έχουμε δει στο παρελθόν ότι υπήρχαν πολλές επιστημονικές αξιολογήσεις και αποδείξεις βασισμένες στη βιομηχανία, ενώ δεν υπήρχε πρόσβαση σε έλεγχο από τον έξω κόσμο», είπε ο Μάρκο Κοντιέρο, διευθυντής πολιτικής για τη Γεωργία στη Greenpeace, μία από τις υπογράφουσες οργανώσεις.

Κατά την άποψη του Κοντιέρο, η διαδικασία αξιολόγησης δεν λαμβάνει επίσης επαρκώς υπόψη πιθανές απειλές για την υγεία που θα μπορούσαν να προκύψουν από τη μακροχρόνια έκθεση σε μικρές ποσότητες glyphosate, η οποία είναι «πολύ πιο περίπλοκη στην αξιολόγηση» από τη βραχυπρόθεσμη, οξεία τοξικότητα.

Στην απάντησή της στην επιστολή της ΜΚΟ, η Κυριακίδη υπερασπίστηκε τη διαδικασία, καθώς όλες οι διαθέσιμες πληροφορίες θεωρείται ότι διασφαλίζουν αυστηρή και επιστημονικά άρτια αξιολόγηση.

Η Επιτροπή τονίζει ότι όλες οι μελέτες λαμβάνονται υπόψη κατά τη διαδικασία ανανέωσης, τόσο παλιές όσο και νέες, καλώντας τις ΜΚΟ να αντιμετωπίσουν τις ανησυχίες τους ως μέρος της διαδικασίας αξιολόγησης από ομοτίμους (peer review process).

Σε εξαιρετικές περιπτώσεις σοβαρών αντιπαραθέσεων ή αντικρουόμενων αποτελεσμάτων, το εκτελεστικό όργανο της ΕΕ μπορεί να ζητήσει από την EFSA να αναθέσει επιστημονικές μελέτες με στόχο την επαλήθευση των στοιχείων που χρησιμοποιούνται στη διαδικασία αξιολόγησης κινδύνου.

Δεδομένου όμως ότι η διαδικασία αξιολόγησης από ομοτίμους (peer review) του glyphosate ξεκίνησε μόλις πρόσφατα, «φαίνεται πρόωρο να συμπεράνουμε σε αυτή τη χρονική στιγμή ότι υπάρχει ανάγκη για τέτοιες μελέτες επαλήθευσης», αναφέρει η απάντηση της Κυριακίδη.

Διαφωνία για τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις

Εκτός από το ζήτημα των κινδύνων για την υγεία, ο αντίκτυπος της γλυφοσάτης – θετικός ή αρνητικός – στο περιβάλλον και στη βιοποικιλότητα έχει επίσης προκαλέσει έντονες συζητήσεις.

Οι υποστηρικτές της ανανέωσης της άδειας κυκλοφορίας, λένε ότι το glyphosate είναι το κλειδί για την εξάσκηση της λεγόμενης γεωργίας διατήρησης, μιας γεωργικής προσέγγισης που αποσκοπεί στην προστασία της βιοποικιλότητας και της υγείας του εδάφους αποφεύγοντας το όργωμα.

«Αυτό είναι σημαντικό γιατί η ζωή στο έδαφος σχηματίζει γενικά στρωματοποιημένα στρώματα», είπε ο Simon Jeffery, αναγνώστης στην οικολογία του εδάφους στο Πανεπιστήμιο Harper Adams, κατά τη διάρκεια πρόσφατης συζήτησης του EURACTIV. «Όταν αναστρέφουμε αυτό το έδαφος μέσω του οργώματος, καταστρέφουμε τον βιότοπο αυτής της ζωής», πρόσθεσε.

Σύμφωνα με τον ίδιο, το glyphosate είναι «ένα βασικό εργαλείο στην εργαλειοθήκη της γεωργίας διατήρησης».

Οι υποστηρικτές της ανανέωσης της γλυφοσάτης βασίζονται στους αγρότες που εφαρμόζουν αγρονομικές πρακτικές ακολουθώντας τις αρχές της Συντηρητικής Γεωργίας (CA) στην προσπάθειά τους να πάρουν το πράσινο φως της ΕΕ για τον αμφιλεγόμενο ζιζανιοκτόνο.

Για τον Κοντιέρο της Greenpeace, ωστόσο, το glyphosate και άλλα ζιζανιοκτόνα δεν είναι σε καμία περίπτωση αποτελεσματικά εργαλεία για τη φιλική προς τη βιοποικιλότητα γεωργία, προσθέτοντας ότι η συνεχιζόμενη διαδικασία αξιολόγησης θα πρέπει να δίνει μεγαλύτερη προσοχή στους περιβαλλοντικούς κινδύνους του glyphosate.

Ο Eric Gall, αναπληρωτής διευθυντής στο λόμπι βιολογικής γεωργίας IFOAM, είπε ότι οι μελέτες έχουν δείξει υψηλότερο αντίκτυπο στο κλίμα των πρακτικών βιολογικής γεωργίας, οι οποίες αποφεύγουν τα συνθετικά φυτοφάρμακα.

«Η βιολογική γεωργία είναι η απόδειξη ότι μπορείς όντως να παράγεις ποιοτικά τρόφιμα χωρίς συνθετικά φυτοφάρμακα. Δεν χρειάζεστε γλυφοσάτη για να επιτύχετε υψηλότερο επίπεδο άνθρακα στα εδάφη», κατέληξε.



Πηγή: Julia Dahm, euractiv.com

Σχόλια