Top Ad unit 728 × 90

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

recent

Δακοκτονία: Τι γίνεται λάθος και τις πταίει



Από Δρ. Κων/νος Σινάνης *
Φέτος οι ελαιοπαραγωγοί βίωσαν ίσως τη χειρότερη χρονιά στα ελαιοκομικά χρονικά του νησιού, βλέποντας το εισόδημα τους να εκμηδενίζεται τόσο ποσοτικά, αλλά και ποιοτικά να, είναι κατάλληλο μόνο για την σαπωνοποιία. Η ποσοτική ζημιά ήταν το αποτέλεσμα κυρίως του ανεξέλεγκτου δακοπληθυσμού, η δε ποιοτική υποβάθμιση συντελέσθηκε κυρίως λόγω της πρωτοφανούς έξαρσης της δράσης του γλοιοσπόριου, ενός μύκητα που για πρώτη χρονιά έκανε αισθητή την παρουσία του στην ελαιοκαλλιέργεια της Κρήτης.

Είναι αναμενόμενο λοιπόν αυτή η κατάσταση να έχει δημιουργήσει μια αναστάτωση μεταξύ όλων των εμπλεκομένων με την παραγωγή του ελαιολάδου στο νησί, για το τις πταίει και φτάσαμε ως εδώ και κυρίως μεταξύ των παραγωγών οι οποίοι αξιώνουν αποζημιώσεις από την πολιτεία για την απώλεια του εισοδήματός τους. Οι τελευταίοι έχουν εν μέρει δίκιο, αλλά και ευθύνη για ό,τι συμβαίνει, όπως θα εξηγήσω στη συνέχεια.

Η Κρήτη έχει σαν ναυαρχίδα αγροτικής παραγωγής το λάδι, αφενός γιατί παράγει κατά μέσο όρο 80.000 τόνους ετησίως, που αντιπροσωπεύουν το 39% της εθνικής παραγωγής, αλλά κυρίως γιατί η διαιτητική του αξία είναι τέτοια, που δεν θα ήταν υπερβολή αν λεγόταν ότι όταν παράγεται σωστά, θα πρέπει να καταναλώνεται σαν φάρμακο. Παρόλα αυτά κάθε χρόνο όλο και κάποιο πρόβλημα θα παρουσιάζεται στην παραγωγή του, με κυριότερο την φυτοπροστασία της ελιάς, της οποίας το αποκορύφωμα αποτυχίας ήταν η φετινή χρονιά, με τη συνδυασμένη έξαρση του δάκου και του γλοιοσπορίου.

Και εύλογα γεννάται η απορία, τόσα χρόνια ασκείται η δακοκτονία, ακόμα δεν δρομολογήθηκαν διαδικασίες και φάρμακα για την επιτυχή καταπολέμηση του δάκου; Ευτυχώς και διαδικασίες υπάρχουν και είναι δρομολογημένες και άρτια δομημένες από τους έχοντας την ευθύνη γεωπόνους και φάρμακα κατάλληλα μας διαθέτει η φαρμακοβιομηχανία, δυστυχώς όμως ούτε οι διαδικασίες υλοποιούνται στον κατάλληλο χρόνο και με τον κατάλληλο τρόπο, ούτε τα κατάλληλα φάρμακα χρησιμοποιούνται.

Ποιο αναλυτικά, εξετάζοντας το τι δεν γίνεται σωστά, παρατίθενται δυο βασικές προϋποθέσεις που συνιστούν τις υποθήκες για την επιτυχία της δακοκτονίας. Η πρώτη είναι η μαζικότητα της καταπολέμησης του δάκου, που απαιτεί να ψεκάζονται με τους κανόνες που έχουν υιοθετηθεί οι ελαιώνες στο σύνολο τους, χωρίς να αποκλείεται κανείς, γιατί στη συνέχεια θα αποτελέσει εστία διασποράς δακοπληθυσμού στους υπολοίπους ελαιώνες. Και εδώ υπάρχει η πρώτη αδυναμία.

Ο ψεκασμός διενεργείται κατά κανόνα με τη βοήθεια ελκυστήρων που εκ των πραγμάτων δεν έχουν δυνατότητα πρόσβασης σε όλους τους ελαιώνες, λόγω του δυσμενούς ανάγλυφου των περιοχών που καταλαμβάνουν. Γιαυτούς που δεν προσεγγίζονται από τους ελκυστήρες προβλέπεται ο ψεκασμός τους να γίνεται με επινώτιους ψεκαστήρες, πράγμα που δεν συμβαίνει στο βαθμό που οι συνθήκες απαιτούν.

Η δεύτερη προϋπόθεση είναι η έγκαιρη έναρξη του πρώτου ψεκασμού, ο οποίος εάν οι κλιματικές συνθήκες ευνοήσουν την παράταση της εξόδου του δάκου από τη διαχείμαση, ίσως απαιτήσει ένα δεύτερο σύντομα, επαναληπτικό. Η σημασία της έγκαιρης επέμβασης είναι ότι πρέπει να θανατώσουμε τον δακοπληθυσμό πριν αποθέσει τα αυγά του, αφού μετά δεν θα έχει κανένα νόημα, γιατί η μάχη θα έχει χαθεί ήδη. Και εδώ εκδηλώνεται η δεύτερη αδυναμία.

Σχεδόν κάθε χρόνο καθυστερεί για διάφορους κάθε φορά λόγους η έναρξη του πρώτου ψεκασμού. Φέτος για πολλές περιοχές, η δακοκτονία ξεκίνησε γύρω στις αρχές του δεύτερου δεκαπενθημέρου του Ιουλίου, πολύ αργά. Στη δακοκτονία η απώλεια της πρώτης γενιάς του δάκου σχεδόν ισοδυναμεί με την απώλεια της μάχης για την αντιμετώπιση του.

Άλλο λάθος κατά την άσκηση της δακοκτονίας είναι η έλλειψη πιστώσεων για την εκτέλεση του αριθμού των επεμβάσεων, που οι πληθυσμοί του δάκου επιβάλλουν να γίνουν. Φέτος η αδυναμία ελέγχου του πληθυσμού του δάκου και οι κλιματικές συνθήκες που παράτειναν τη δραστηριότητα του μέχρι και σήμερα, δημιούργησαν την ανάγκη μεγαλύτερου αριθμού επεμβάσεων και όμως έγιναν τέσσερεις επεμβάσεις, από επτά που οι συνθήκες απαίτησαν.

Στοιχεία από μια δακοπαγίδα δείχνουν το πρόβλημα. Στις 1/9 είχε 40 δάκους, 6/9-36, 11/9-32, 16/9-33, 21/9-32, 26/9-35, 1/10-50, 6/10-65, 11/10-73, 16/10-75, 21/10-60. Να σημειωθεί ότι δίδεται εντολή για ψεκασμό, εφόσον συντρέχουν και άλλες προϋποθέσεις, όταν ο πληθυσμός ανά παγίδα είναι 5 άτομα δάκου.

Ένα ακόμα σοβαρό λάθος είναι η εκτέλεση αυτού καθεαυτόν του ψεκασμού. Η διακήρυξη της περιφέρεια ρητά ορίζει ότι η ομάδα ψεκασμού περιλαμβάνει τουλάχιστον δυο άτομα, τον οδηγό του ελκυστήρα και τον ψεκαστή. Στην πράξη ο ψεκασμός εκτελείται από ένα άτομο ο οποίος οδηγεί και τον ελκυστήρα και αυτό γίνεται με την ανοχή της υπηρεσίας.

Επίσης, οι ψεκαστές σε κάθε ψεκασμό ακολουθούν την ίδια διαδρομή αρχίζοντας πάντα από την ίδια περιοχή και καταλήγοντας σε μια άλλη, ενώ το σωστό θα ήταν να εναλλάσσουν τις περιοχές έναρξης και λήξης του ψεκασμού. Ο λόγος είναι εύκολα κατανοητός, επειδή από την έναρξη του ψεκασμού μέχρι τη λήξη του παρεμβάλλονται 4-5 ημέρες, στις οποίες ο δάκος εναποθέτει αβγά, αυτή η εναλλαγή θα αποτρέπει τη συνεχή επιβάρυνση της περιοχής έναρξης των ψεκασμών.

Ακόμα, πρόβλημα είναι η έλλειψη βούλησης εκ μέρους του έχοντος την ευθύνη της δακοκτονίας εργολάβου, να οργανώσει συνεργεία με επινώτιες ψεκαστήρες, σε περιοχές που ψεκάζονται με τρακτέρ, επιφορτισμένα με τον ψεκασμό των δύσβατων περιοχών οι οποίες καθώς μένουν ακάλυπτες αποτελούν κέντρα διασποράς δάκου.

Για τον έλεγχο των παγιδοθετών καλό είναι να θεσπισθεί η υποχρέωση τους να αναρτούν σε κατάλληλο μέρος κάθε κοινότητας, πίνακα με τους καταγραμμένους δακοπληθυσμούς κάθε αλλαγής. Με αυτό τον τρόπο οι αγρότες θα μπορούν να κάνουν διασταύρωση στοιχείων.

Τέλος από καιρό τώρα η έρευνα γύρω από το δάκο έχει αποδείξει ότι το έντομο έχει αποκτήσει αντοχή στα χρησιμοποιούμενα εντομοκτόνα. Τι πρέπει ακόμα να γίνει και τι αναμένει η πολιτεία για να προβεί στην αντικατάστασή τους;

Από την ανάλυση των διαδικασιών δακοκτονίας που δεν γίνονται σωστά ή ασκούνται πλημμελώς, προκύπτει και η ευθύνη όσων εμπλέκονται με αυτή, με πρώτη τη τάξει την πολιτεία, λόγω μη έγκαιρης και ελλιπούς χρηματοδότησης των διαδικασιών της δακοκτονίας. Και η ευθύνη είναι μεγάλη γιατί για τις ανάγκες της δακοκτονίας γίνεται παρακράτηση στην πηγή ποσοστού 2% επί του παραγομένου λαδιού.

Το ποσό αυτό με δεδομένο ότι η Κρήτη κατά ΜΟ βγάζει 80.000 τόνους λάδι, καλύπτει από μόνο του τις ανάγκες δακαοκτονίας. Ευθύνη αναλογεί και στους επόπτες και τομεάρχες δακοκτονίας για τον πλημμελή έλεγχο των παγιδοθετών και την ανοχή προς τους εργολάβους οι οποίοι δεν συμμορφώνονται με τους όρους της προκήρυξης, για την πρόσληψη ψεκαστού και την οργάνωση συνεργείων για τις δύσβατες περιοχές.

Τέλος ευθύνη έχουν και οι ίδιοι οι παραγωγοί οι οποίοι αν και έχουν οικονομικό συμφέρον, αποδέχονται παθητικά τόσα χρόνια τα όσα συμβαίνουν στη δακοκτονία, ενώ θα μπορούσαν να έχουν συμμετοχή με την άσκηση διακριτικού ελέγχου τόσο των παγιδοθετών όσο και των ψεκαστών.

Για το τέλος γίνεται μια μικρή αναφορά στο γλοιοσπόριο που φέτος έγινε αφορμή υποβιβαστεί για πρώτη φορά η ποιότητα του κρητικού λαδιού. Το γλοιοσπόριο σαν ασθένεια της ελιάς υπήρχε πάντα αλλά δεν δημιουργούσε ορατά προβλήματα στον κρητικό ελαιώνα. Φέτος η εξάπλωσή του πήρε τη μορφή επιδημίας, γιατί το ευνόησαν οι καιρικές συνθήκες που ήταν οι υψηλές θερμοκρασίες σε συνδυασμό με τις υγρασίες που δημιουργούσαν οι δροσούλες καθημερινά.

Βοήθησε και ο δάκος χωρίς να έχει την πλήρη ευθύνη γι’ αυτό, αφού το γλοιοσπόριο μπορεί να εξελιχθεί και σε υγιείς καρπούς. Για το πρόβλημα αυτό την ευθύνη φέρει ακέραιη η Διεύθυνση Αγροτικής Ανάπτυξης, η οποία ομολογουμένως πιάστηκε αδιάβαστη, παρόλο που είχε το κακό προηγούμενο πέρυσι στην Πελοπόνησο.


*Ο δρ. Κωνσταντίνος Σινάνης είναι ομότιμος καθηγητής ΕΛ.ΜΕ.ΠΑ. 
 
 
 Αν βρήκατε το άρθρο ενδιαφέρον κλικ ΕΔΩ
Για άμεση ενημέρωση ακολουθήστε μας στο facebook και στο twitter
Δακοκτονία: Τι γίνεται λάθος και τις πταίει Reviewed by texnologosgeoponos.gr on 9:16 μ.μ. Rating: 5

Δεν υπάρχουν σχόλια: